Skandynawia - Północ Magiczna

Strona główna | Kraje Nordyckie | Islandia

Islandia

Flaga Islandii

Foto: internet

Islandia (isl. Ísland, wym. [ˈislant]; Republika Islandii, isl. Lýðveldið Ísland) – państwo położone w Europie Północnej, na wyspie Islandia i kilku mniejszych wyspach, m.in. archipelag Vestmannaeyjar w północnej części Oceanu Atlantyckiego. Islandia jest jednym z krajów nordyckich.

Ludność

Odizolowanie wyspy od reszty kontynentu ograniczyło imigrację. Stąd też dopływ nowego materiału genetycznego był ograniczony przez wieki. Dzięki bogatej tradycji ustnej i pisanej wiele z rodzin może wskazać swoich przodków na wiele pokoleń wstecz. Wszystko to sprawia, że współcześni Islandczycy są przedmiotem wielu badań genetycznych. Przyrost naturalny wynosi 0,783%. Ludność poniżej 14. roku życia stanowi 21%, a powyżej 65. roku 12%. Przeciętna długość życia mężczyzny wynosi 78 lat (78,43), a dla kobiety prawie 83 lata (82,73).

 

Język

Kulturowo Islandczycy należą do Skandynawów – posługują się językiem islandzkim, jednym z języków skandynawskich. 

Religia

Religią państwową jest luteranizm. Do islandzkiego Kościoła luterańskiego należy 82,1% Islandczyków. Katolicy natomiast stanowią 2,4%. W Islandii istnieje Wolny Kościół Rejkiawiku – 2,3% wiernych, Wolny Kościół Hafnarfjörðuru (1,6%), a także pewna liczba zielonoświątkowców (1,1%). Inni chrześcijanie stanowią 1,7%, a inne wyznania – 0,9%. Ateiści lub agnostycy stanowią resztę, czyli 8,1%[8]. 

Geografia

Pod względem geologicznym Islandia jest najmłodszym obszarem kontynentu europejskiego. Położona na „gorącym punkcie” Grzbietu Śródatlantyckiego, posiada wiele, w tym czynnych, wulkanów, m.in. Heklę, Katlę, Askję, Grimsvötn, Hvannadalshnúkur (najwyższy szczyt kraju). O aktywności wulkanicznej świadczą także liczne gorące źródła oraz gejzery (samo słowo jest pochodzenia islandzkiego). Kraj w dużym stopniu wykorzystuje tanią energię geotermalną do ogrzewania mieszkań. 
Zgodnie z nazwą, Islandia to także „kraj lodu” – około 11 proc. powierzchni tego wyżynno-górzystego kraju zajmują lodowce. Największe z nich to: Vatnajökull – 8300 km², Langjökull – 953 km², Hofsjökull – 925 km², Mýrdalsjökull – 596 km² oraz Drangajökull – 160 km². 
Linia brzegowa wyspy jest dobrze rozwinięta. W licznych zatokach i fiordach ulokowały się mniejsze lub większe osady. Głównym miastem państwa jest jego stolica Reykjavík, gdzie mieszka 119,1 tys. mieszk., czyli blisko 2/5 ludności kraju. Natomiast w całym regionie stołecznym mieszka 3/5 ludności kraju. Pozostałe większe miasta to: Kópavogur (30 tys.), Hafnarfjörður (25,3 tys.), Akureyri (17,3 tys.), Keflavík (14 tys.), Garðabær (10 tys.), Mosfellsbær (8,4 tys.), Akranes (6,5 tys.), Selfoss (6,3 tys.), Seltjarnarnes (4,7 tys.) i Heimaey (4,4 tys.). Główny międzynarodowy port lotniczy położony jest w Keflavíku, natomiast dwa mniejsze, obsługujące również loty międzynarodowe, to Akureyri oraz Egilsstaðir. Lotnisko w Reykjavíku obsługuje właściwie tylko loty krajowe (nie licząc lotów na pobliską Grenlandię).

Historia

Islandia należy do najpóźniej zasiedlonych obszarów Europy. Pierwsi osadnicy pojawili się w roku 874. Byli to norwescy wikingowie oraz celtyccy (szkoccy i iryjscy) osadnicy. W roku 930 zebrali się oni po raz pierwszy na zgromadzeniu ogólnym, zwanym Althingiem. 
Można jednak spotkać się z opinią, iż ówczesny Althing nie był parlamentem, przez parlament rozumiemy bowiem instytucję demokracji pośredniej, czyli przedstawicielskiej, tymczasem Althing w średniowieczu był dorocznym zgromadzeniem wszystkich wolnych mieszkańców Islandii – a więc formą demokracji bezpośredniej, zbliżonej swym charakterem do wieców, powszechnych zarówno wśród plemion germańskich, jak i słowiańskich. Tym samym nie ma podstaw historycznych do odbierania parlamentowi angielskiemu prawa pierwszeństwa. 
Na Islandii powszechne było piśmiennictwo, kolekcję starych rękopisów zawiera Sagñanet. 
Islandia pozostała niezależna przez 300 lat, by w XIII wieku popaść w zależność norweską, a potem duńską. Pewną autonomię uzyskała w roku 1874. W 1918 odzyskała niepodległość, z królem duńskim jako tytularną głową państwa. Islandia ogłosiła się republiką w 1944. 
26 maja 1968 roku Islandia przeprowadziła zmianę organizacji ruchu na prawostronny (tzw. H-dagurinn)

Gospodarka

Według „The World Competitiveness Scoreboard 2012” trzynasta najbardziej konkurencyjna gospodarka w Europie, oraz dwudziesta szósta na świecie (według rankingu z 2005 roku pierwsza w Europie, oraz czwarta na świecie). Podatki stanowią 42% PKB Islandii. W 2007 roku Islandia zajęła pierwsze miejsce na świecie pod względem HDI. 
Zatrudnienie w 2001 wynosiło 162,7 tys. osób, z czego: 
rolnictwo i rybołówstwo – 7,8%, 
przemysł – 22,6% 
usługi – 69% (duży udział turystyki). 
Zatrudnienie w 2005 wynosiło 165,6 tys. osób, z czego: 
rolnictwo i rybołówstwo – 6,5% 
przemysł – 21,7% 
usługi – 71,8%

Turystyka

Około 69% pracujących na Islandii jest zatrudnionych w usługach, głównie turystycznych. Wyspę odwiedza około 1 mln turystów zagranicznych rocznie. Są to głównie turyści z Niemiec, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych. W 2004 dochód z turystyki wyniósł 372 mln USD. 
Liczba turystów jest ograniczana[potrzebne źródło], aby nie zniszczyć naturalnego piękna kraju, objętego ochroną poprzez utworzenie Parku Narodowego Vatnajökull. 

Kuchnia Islandii 

Jest typową kuchnią północy opierającą się na elementach wyżywienia, które były w tym rejonie od zawsze jak: ryby, wyroby mleczarskie, zboża i jagnięcina. Na Islandii powstało wiele typowych specjałów jak choćby: hakarl, czyli sfermentowane mięso rekina, selshreifar – kwaszone płetwy foki albo harðfiskur, czyli ryby suszone na świeżym powietrzu. W kuchni tego kraju najpopularniejsze są dania z ryb takich jak: pstrągi, dorsze, łososie, halibuty, łupacze, płastugi. Do przyprawiania dań często również dodaje się sproszkowane algi morskie. Z mięsa tradycyjnymi potrawami są: 
hangikjöt – czyli wędzona lub gotowana baranina lub jagnięcina 
svið – gotowane głowy owcze, baranie 
lifrarpylsa – pudding z wątroby owczej z mąką żytnią oraz płatkami owsianymi

Kultura

Najbardziej znani islandzcy twórcy to: 
w dziedzinie muzyki: 
piosenkarki Björk, Emilíana Torrini, zespoły Sigur Rós, múm, GusGus oraz multiinstrumentalista i producent Ólafur Arnalds 
w dziedzinie literatury: 
laureat Nagrody Nobla w 1955 Halldór Laxness, 
pisarz Gunnar Gunnarsson 
w dziedzinie filmu: 
reżyser Fridrik Thor Fridriksson 
w dziedzinie tańca: 
narodowa grupa taneczna

Autor: skandynawia.com.pl/ interent