Skandynawia - Północ Magiczna

Strona główna | Kraje Nordyckie | Finlandia

Finlandia

oficjalna FLAGA FINLANDII

Foto: internet

Finlandia, Republika Finlandii – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego. Finlandia powstała w 1917, po upadku władzy carskiej. Finlandia nie miała wówczas tradycji państwowych, gdyż od podboju w średniowieczu ludów fińskich była pod obcym – szwedzkim panowaniem, a następnie ponad 100 lat pod panowaniem rosyjskim.

Historia

U progu n.e. ziemie fińskie zamieszkiwali — w dużym rozproszeniu — koczowniczych Lapończycy. Od ok. 100 n.e. z obecnej Estonii przeprawiały się plemiona Finów, które do VIII w. zasiedliły południową i środkową Finlandię spychając Lapończyków na północy, ale nie stworzyli organizacji państwowej. Od XII w. Finlandia była terenem ekspansji i rywalizacji szwedzkiej, duńskiej i ruskiej (Nowogród Wielki), połączonej z chrystianizacją kraju (katolicyzm ze Skandynawii, prawosławie z Rusi). Decydujące znaczenie miały szwedzkie wyprawy krzyżowe: 1155 lub 1157 (założenie Åbo — ob. fińskie Turku, początek budowy fińskiej organizacji kościelnej), 1249–50 i 1293, Rywalizację między Szwecją a Nowogrodem Wielkim o Karelię zakończył jej podział dokonany na mocy traktatu 1323. 
Finlandia stała się integralną i równoprawną częścią Królestwa Szwecji, czego nie zmieniło kilkakrotne nadawanie jej w lenno młodszemu bratu króla, czasowe mianowanie gubernatorów całego kraju oraz podniesienie do godności wielkiego księstwa (1581) przez Jana III Wazę; przedstawiciele Finlandii mieli prawo do udziału w elekcji władców szwedzkich oraz do zasiadania w szwedzkim parlamencie stanowym. Osadnictwo szwedzkie, trwające XII–XVIII w., objęło głównie wybrzeża. Za panowania Gustawa I Wazy (1523–60) stopniowo wprowadzano luteranizm Z propagowaniem nowego wyznania wiążą się początki piśmiennictwa w języku fińskim. Konflikty Szwecji z państwem moskiewskim w 2. połowie XVI w. i na początku XVII w. spowodowały przesunięcie wschodniej granicy fińskiej, 1595 wyznaczono ją od Przesmyku Karelskiego do Morza Barentsa, a 1617 na mocy pokoju w Stołbowie Rosja odstąpiła Ingrię oraz Karelię. Podczas kolejnych wojen (1700–21, 1741–43 i 1788–90) działania toczyły się także na terytorium Finlandii; ich skutkiem była kilkakrotna okupacja kraju przez wojska rosyjskie, zniszczenia i straty terytorialne: 1721 pokój w Nystadt (Karelia), 1743 traktat w Åbo. W XVIII w. rosły w kraju wpływu rosyjskie. Panowanie szwedzkie zakończyło wraz z wejściem wojsk rosyjskich w czasie wojny 1808–09. Zwołany 1809 przez Aleksandra I do Borgå (fińskie Porvoo) parlament fiński uznał zwierzchnictwo cara jako wielkiego księcia Finlandii. Na mocy pokoju we Fredrikshamn (fińska Hamina) Szwecja scedowała Finlandię wraz z Wyspami Alandzkimi na rzecz Rosji. W okresie 1809–1917 Finlandia miała status autonomicznego wielkiego księstwa, związanego z Rosją unią personalną. Autonomia obejmowała własny parlament, rząd (Senatem), sądownictwo, administrację, armię i granicę celną z Rosją. W praktyce nie w pełni ją realizowano. Parlamentu nie zwoływano do 1863; cara reprezentował w Finlandii generał-gubernator, w Petersburgu rezydował minister ds. Finlandii. W 1812 Rosja zwróciła tereny zajęte na mocy traktatów z 1721 i 1743 (po Ładogę). W 1812 stolicę przeniesiono z Åbo do Helsinek. Urzędowym językiem Finlandii pozostał szwedzki, używany przez wyższe warstwy społeczeństwa; rosnące wśród nich poczucie związku z krajem zamieszkania zaowocowało zainteresowaniem się miejscowymi tradycjami i kulturą i pojawieniem się fińskiej świadomości narodowej wśród części warstw oświeconych. Staraniom o prawa języka fińskiego przewodził ruch fennomanów, który w 2. połowie XIX w. przybrał formę partii politycznej. Osłabienie Rosji po wojnie krymskiej rozpoczęło okres liberalizacji polityki caratu wobec Finów: 1863 zwołano parlament stanowy, stopniowo wprowadzono język fiński do szkół i urzędów oraz odrębna fińską walutę. Po 1881 podjęto próby ograniczenia autonomii Finlandii oraz rusyfikacji jej instytucji, zwłaszcza 1898–1904 za rządów generała-gubernatora N.J. Bobrikowa (zabity w zamachu). Skutki wojny rosyjsko-japońskiej i rewolucji 1905 (która objęła również ziemie fińskie) zmusiły carat do ustępstw; reforma parlamentarna 1906 wprowadziła zamiast zgromadzenia stanowego 1-izbowy parlament z wyborów powszechnych i bezpośrednich (Eduskunta). Wydarzenia z przełomu XIX i XX w. przyczyniły się do zróżnicowania fińskiej sceny politycznej. Wśród fennomanów nastąpił rozłam na stronnictwo ugodowe (starofinowie) i broniące autonomii (młodofinowie), powstała Fińska Partia Socjaldemokratyczna, liberalna Szwedzka Partia Ludowa i Unia Agrariuszy.

Geografia

Finlandia o powierzchni 338 tys km² jest siódmym co do wielkości krajem Europy (za Rosją, Ukrainą, Francją, Hiszpanią, Szwecją i Niemcami). Najbardziej na południe wysuniety punkt, miasto Hanko, leży na tej samej szerokości geograficznej co Oslo, Anchorage na Alasce i południowy kraniec Grenlandii. Większość powierzchni kraju stanowią niziny z młodą rzeźbą polodowcową. Naturalne zachodnie i południowe granice Finlandii wyznaczają Zatoka Botnicka i Zatoka Fińska, pomiędzy którymi rozciąga się poprzecinane ciągami wzniesień morenowych Pojezierze Fińskie złożone z 60 tys. jezior. Jeziora zajmują 18,8 tys km², bardzo liczne są bagna i torfowiska. Wody wraz z bagnami i moczarami pokrywaja ok. 10% Finlandii. W środkowej części kraju ukształtowanie terenu ma cechy południowych pojezierzy i leżących na północ wyżyn.

Demografia

Finowie stanowią ok. 93% ogółu ludności Finlandii, Szwedzi — ok. 6%, inne niewielkie grupy etniczne tworzą Lapończycy (ok. 8 tys.) i Rosjanie (15 tys.). Wzrost liczby mieszkańców Finlandii jest powolny, 1970–90 średnio rocznie o 0,3%, niski jest także przyrost naturalny, 1980 — 3,9‰, 1991 — 3,3‰, 1997 — 2‰, 2005 — 0,5‰; dzieci poniżej 14 roku życia stanowią 17,1% ogółu mieszkańców, ludność w wieku 65 lat i więcej 16,2%; na 100 mężczyzn przypada 106 kobiet; przeciętna długość życia mężczyzn wynosi 75 lat, kobiet 82 lat (2005). Finlandia jest jednym z najsłabiej zaludnionych krajów Europy, na 1 km2 przypada 16 mieszk. (2004); ludność jest rozmieszczona nierównomiernie, najgęściej jest zaludniona południowa i południowo-zachodnia część kraju. W miastach mieszka 61% ogółu ludności; miasta są nieduże, powyżej 100 tys. liczą tylko Helsinki, Tampere, Turku, Oulu oraz leżące w zespole miejskim Helsinek: Espoo i Vantaa; prawie 27% Finów żyje w miastach liczących poniżej 50 tys. mieszkańców. Około 84% ludności wyznaje protestantyzm, niewielkie grupy tworzą prawosławni (1%), katolicy (0,06%) oraz wyznawcy judaizmu i muzułmanie. Ludność zawodowo czynna stanowi 51,1% ogółu mieszkańców Finlandii., w przemyśle pracuje 22% ogółu ludności czynnej zawodowo, w rolnictwie i leśnictwie — 8%, w usługach — pozostała część; wskaźnik bezrobocia 8,4% (2005). W XX w. Finlandia stała się krajem docelowej emigracji z państw średnio i słabo rozwiniętych; Finowie emigrują gł. do USA, Kanady oraz krajów skandynawskich.

Praca

Finlandia jest krajem, gdzie porównując do innych krajów Unii Europejskiej, pracuje bardzo mało Polaków. Głównym powodem tego jest fakt, że po prostu istnieje niepokonana konkurencja z Estonii. Chodzi głównie o język. Estończycy są najbliższymi krewnymi Finów. Język estoński podobny jest właściwie jedynie do fińskiego. Estończycy są jedynym narodem, spośród nowych krajów UE (i spośród wszystkich krajów UE i Europy), który rozumie język fiński. Po krótkim przeszkoleniu Estończyk może mówić bezproblemowo po fińsku. Także aspekty kulturowe odgrywają ważną rolę, Estończycy są bardzo podobni mentalnie do Finów, natomiast Polacy są wyraźnie inni. 

Po prostu Polacy nie mają szans w porównaniu z Estończykami, bo Estończycy, w przeciwieństwie do Polaków, rozumieją język fiński i mają fińską mentalność. 
Estonia jest też bardzo blisko Finlandii, między Helsinkami i Tallinnem jest jakieś 80 km (Helsinki leżą trochę bardziej na wschód niż Tallinn), a kontakty między krajami są bardzo żywe i Finowie bardzo, bardzo często odwiedzają Estonię, głównie po to, żeby kupić alkohol. Istnieje spora fińska mniejszość w Estonii i estońska w Finladnii. Przed wojną mówiono, że nie ma chyba, w Europie, tak bliskich sobie krajów jak Finlandia i Estonia. A dziś z racji tego, że Estonia jest biedniejsza, w wyniku przymusowego pobytu w ZSRR, to Estonia jest mniej zamożna niż Finlandia więc wielu Estończyków pracuje w Finlandii.

Inne powody dla których w Finlandii jest mało Polaków: 
-zarobki w Finlandii są niższe niż w Wielkiej Brytanii czy Norwegii, a życie jest drogie. 
-język fiński jest bardzo trudny i nie podobny do żadnego bardziej znanego języka, jedynie do estońskiego i języków niektórych ludów nie mających swoich państw. 
-Finlandia jest małym krajem na wschodzie Europy, nie ma tam zbyt wiele ofert pracy.

Autor: skandynawia.com.pl/ interent