Skandynawia - Północ Magiczna

Strona główna | Kraje Nordyckie | Estonia

Estonia

Flaga Estoni

Foto: internet

Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.Nazwa Estonia (we współczesnym języku estońskim Eesti) może być wywodzona ze słowa Aestii, nazwy nadanej przez starożytnych Germanów ludom zamieszkującym tereny na północny wschód od Wisły. Rzymski historyk Tacyt w 98 r. n.e. po raz pierwszy pisał o ludach Aestii i wczesnych Skandynawach, nazywając ziemie na południe od Zatoki Fińskiej Eistland, a ich mieszkańców eistr.

 

Geografia

Całkowita granica lądowa: 681,6 km, w tym z Rosją 338,6 km, z Łotwą 343 km[5] 
Długość granicy morskiej: 3780 km 
Długość wybrzeża: 3780 km, w tym bez wysp: 1240 km 
Najwyższy punkt: Suur Munamägi 318 m n.p.m. 
Najniższy punkt: Bałtyk 0 m 
W skład Estonii wchodzi ponad 1500 wysp i wysepek w Zatoce Ryskiej o łącznej powierzchni 4,2 tys. km² . Zachodnie wybrzeże silnie rozczłonkowane, niskie, północne – wysokie i strome. Większość obszaru stanowią tereny nizinne (średnia wysokość 50 m) z najwyższym wzniesieniem Suur Munamägi, sięgającym 318 m n.p.m. Rzeźba polodowcowa (moreny, drumliny, ozy, jeziora). W północno-wschodniej części wysoczyzna Pandivere (wys. do 166 m), na południu i południowym wschodzie wzniesienia Sakala, Otepää i Haanja (do 318 m). Klimat umiarkowany, przejściowy między morskim i kontynentalnym. Średnia temperatura w najchłodniejszym miesiącu (w lutym) wynosi od –7 °C na wschodzie, do –3 °C na zachodnich wyspach, w lipcu 16-17 °C. Suma roczna opadów 500–700 mm, maksimum od lipca do września. Gęsta sieć rzeczna, zwłaszcza w południowej części, główne rzeki: Narwa, Ema, Parnawa; ponad 1000 jezior (ok. 5% powierzchni kraju), największe Pejpus (graniczne z Rosją).

Estonia leży w strefie lasów mieszanych. Na ubogich glebach piaszczystych rosną bory sosnowe (z sosną zwyczajną), na glebach bardziej żyznych lasy świerkowe (ze świerkiem pospolitym), niekiedy ze znacznym udziałem dębu szypułkowego i innych drzew liściastych. Lasy zajmują ok. 38,5% powierzchni kraju, torfowiska (przeważnie wysokie) i tereny podmokłe – 20%. Na wschód od Tallinna (na wybrzeżu Zatoki Fińskiej) Park Narodowy Lahemaa.

Największe wyspy Estonii 

Sarema 2673 km² 39 231 
Hiuma 986 km² 11 087 
Muhu 206 km² 1 822 
Vormsi 92,9 km² 330 
Kassari 19,3 km² 280 
Naissaar 18,6 km² 7

Historia

Estończycy mówią, że są narodem, który najdłużej w Europie zamieszkuje swoje ziemie i to pomimo niemal tysiąclecia pod panowaniem Duńczyków, Niemców, Polaków, Szwedów i Rosjan. Od dwóch dekad Estonia znów cieszy się wolnością i współpracą z innymi państwami europejskimi w UE i NATO. 

Dzieje Estonii trudno spisać w krótkim artykule, ale warto zapoznać się z najważniejszymi wydarzeniami w historii kraju, które ukształtowały jego charakter, kulturę i społeczeństwo.
9000 p.n.e. Po cofnięciu się lądolodu przodkowie Estończyków zasiedlają wybrzeża Bałtyku.
800-1200 Rajdy Wikingów, w tym estońskich, z obu stron Morza Bałtyckiego na przeciwległe brzegi. Jeden z najgłośniejszych to porwanie przez Estów norweskiej królowej Astrid i jej syna, przyszłego króla Olafa Trygvessona.
1030 Książę Nowogrodu zdobywa gród Tarbatu i zakłada na jego miejscu miasto nazwane od jego imienia Jurjewem (współcześnie Tartu). Trzy dekady później Estowie zdobywają i niszczą Jurjew.
1187 Saarlased (plemiona estońskie z wyspy Sarema) plądrują i niszczą ówczesną stolicę Szwecji - Sigtunę.
1208-1227 Estończycy stopniowo ulegają najeźdźcom – Duńczykom i niemieckiemu zakonowi kawalerów mieczowych. Efektem jest chrystianizacja, siedmiowiekowa dominacja niemiecka oraz panowanie obcych mocarstw aż do zakończenia I wojny światowej.
1523 Reformacja wprowadza język estoński do liturgii. Dwa lata później wydrukowano pierwszą książkę po estońsku.
1558-1582 I wojna północna, w której o Estonię i całe Inflanty z Carstwem Rosyjskim, Danią oraz Szwecją rywalizują Wielkie Księstwo Litewskie i Królestwo Polskie.
1561 Północna Estonia trafia pod panowanie szwedzkie, co daje początek tzw. „dobrych szwedzkich czasów”.
1582 Na mocy układu pokojowego w Jamie Zapolskim południowa Estonia przechodzi spod panowania rosyjskiego we władanie Rzeczypospolitej. Powstają dwa województwa – dorpackie i parnawskie.
1583 Rozpoczyna działalność gimnazjum jezuickie w Dorpacie, które położyło fundamenty pod edukację wyższą w Estonii. Rok później miasto otrzymuje biało-czerwoną flagę.
1625 Południowa Estonia ostatecznie przechodzi pod panowanie szwedzkie.
1632 Król Szwecji Gustaw II Adolf zakłada w Dorpacie uniwersytet.
1700-1721 Wielka wojna północna, w której uczestniczą wszystkie nadbałtyckie potęgi tamtych czasów przynosi rozstrzygnięcie na korzyść Carstwa Rosyjskiego – Estonia trafia pod panowanie Piotra Wielkiego.
1860-1885 Okres estońskiego przebudzenia narodowego. Pomimo nasilającej się rusyfikacji Estończycy coraz silniej manifestują swoją tożsamość.
1869 W Tartu odbywa się pierwszy Festiwal Pieśni, który jest jednocześnie demonstracją budzącej się świadomości narodowej.
Listopad 1918 – styczeń 1920 Wojna niepodległościowa – jedyna wojna w historii Estonii, której rezultatem było wyparcie z terytorium kraju armii bolszewickiej i niemieckiej oraz utworzenie niepodległego państwa.
Luty 1920 Podpisanie traktatu pokojowego w Tartu. Na mocy traktatu Rosja Radziecka uznała niepodległość i granice Estonii.
1939 Na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow Estonia staje się radziecką strefą wpływów.
1940 Aneksja Estonii przez Związek Radziecki.
14.06.1941 Pierwsza masowa deportacja Estończyków na Syberię.
1941-1944 Okupacja niemiecka.
25.03.1949 Druga masowa deportacja Estończyków na Syberię.
1987 Pierwsze protesty przeciwko rządom radzieckim, które nazwane zostały „wojną fosforytową”. Powodem wybuchu niezadowolenia społecznego były plany otwarcia odkrywkowej kopalni fosforytów.
1988 Parlament Estońskiej Republiki Radzieckiej deklaruje niepodległość. Rozpoczyna się „Śpiewająca Rewolucja”. W „śpiewających” protestach uczestniczy nawet 300 tys. mieszkańców.
Sierpień 1989 „Bałtycki łańcuch” – republiki bałtyckie protestują w 50. rocznicę podpisania paktu Ribbentrop-Mołotow tworząc żywy łańcuch łączący Wilno, Rygę i Tallin. Za ręce chwyciło się 2 miliony Litwinów, Łotyszy i Estończyków.
Sierpień 1991 Estonia ogłasza niepodległość.
1991 Estonia staje się członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych. KGB kończy swoją działalność w Estonii.
1992 Estonia wprowadza własną walutę – koronę estońską (eesti kroon).
1994 Wojska rosyjskie opuszczają Estonię.
1994 Na Bałtyku tonie prom „MS Estonia”. W katastrofie giną 852 osoby.
2000 Estończycy wprowadzają system e-rząd, dzięki czemu obieg dokumentów między ministerstwami odbywa się cyfrowo.
2003 Powstaje komunikator internetowy Skype – jeden z najbardziej znanych na świecie produktów stworzonych przez Estończyków.
2004 Estonia staje się członkiem NATO.
2004 Estonia staje się członkiem Unii Europejskiej.
2005 Po raz pierwszy odbywają się e-wybory.
Kwiecień 2007 Z powodu planów przeniesienia pomnika Brązowego Żołnierza z centrum Tallina na podmiejski cmentarz wojskowy w mieście wybuchają zamieszki. Estońskie serwisy internetowe stają się celem masowych ataków hakerów. Wydarzenia te nazywano pierwszą cyberwojną.
2009 W trakcie 25. Festiwalu Pieśni i Tańca na scenie śpiewa 25-tysięczny chór, a tradycyjne estońskie tańce wykonuje 7,5 tys. tancerzy.
2011 Estonia przyjmuje wspólną europejską walutę - euro.

Demografia

Demografia Estonii
Posted by Kazimierz Popławski on 26 stycznia 2013 in Ciekawostki, Społeczeństwo | 1 comment
Estonia jest jednym z najmniejszych krajów europejskich. Dane statystyczne pokazują, że niestety coraz mniejszym.
Wg najnowszych danych demograficznych, w dniu 1 stycznia br. Estonia miała 1 286 540 obywateli. Liczba ta jest mniejsza o 7915 osób w porównaniu z danymi sprzed roku. Za zmniejszającą się populacją stoi migracja i negatywny wynik przyrostu naturalnego. W zeszłym roku Estonię opuściło 10 871 osób i w tym samym czasie osiedliło się 4416 osób.
Negatywny wynik osiągnął również przyrost naturalny. Urodziło się 14 054 dzieci, ale 15 514 osób zmarło.
Liczba ludności Estonii regularnie się zmniejsza od 1991 roku i od lat przyczyny tego stanu rzeczy są te same – migracja i niski lub negatywny przyrost naturalny. Obecna liczba ludności jest aż o ok. 270 tys. niższa w porównaniu z danymi z przełomu lat 80. i 90. XX w.
Jedyne miejsca, w których odnotowuje się przyrost ludności to Tallin wraz z całym regionem Harju oraz Tartu. W Tallinie zameldowanych jest 419 830 osób. Większość z prawie 4 tys. nowych zameldowanych mieszkańców miasta w 2012 roku to efekt wprowadzenia darmowej komunikacji miejskiej.
Z drugiej strony niektóre miasta mierzą się z ogromnym tempem wyludnienia. W ciągu ostatniej dekady Narva i Kohtla-Järve straciły po ok. 10 tys. mieszkańców. Ciekawostką jest, że 327 estońskich wsi liczy mniej niż 3 mieszkańców, a kolejnych 102 zupełnie nie ma stałych mieszkańców.

Praca

Najmłodszy członek strefy euro szybko wygrzebał się z kryzysu, choć na początku 2009 r. PKB malał aż o ponad 15 proc. W roku 2011 tempo rozwoju estońskiej gospodarki znowu ma być najwyższe w Unii, co powinno zwiększyć zapotrzebowanie na pracowników. 

 

Najważniejsze formalności
Meldunek. W Estonii nie istnieje obowiązek meldunkowy.
Legalizacja pobytu powyżej 3 miesięcy. Musisz wystąpić o potwierdzenie prawa pobytu i przy tej okazji zgłosić swoje miejsce zamieszkania. Wniosek o pozwolenie składa się w estońskiej Politsei-ja Piirivalveamet - służbie łączącej m. in. policję i straż graniczną. W przypadku podjęcia pracy dokument wydawany jest na okres jej trwania, ale nie dłużej niż na pięć lat. W ciągu miesiąca od uzyskania prawa tymczasowego pobytu musisz zgłosić się do urzędników po dowód osobisty i miejscowy odpowiednik numeru PESEL.
Formalności przy załatwianiu pracy. W Estonii nie istnieje obowiązek meldunkowy
Pozwolenie na pracę. Pracę możesz podejmować bez żadnych dodatkowych formalności. Ofert szukaj na stronach www.cvkeskus.ee, www.cv.ee i www.job.ee.

Warunki pracy

Godziny pracy. W Estonii zazwyczaj czas pracy wynosi osiem godzin dziennie, czyli czterdzieści godzin tygodniowo. Górnicy, nauczyciele, pracownicy naukowi i inne osoby pracujące w oświacie pracują 7 godzin dziennie (35 godzin tygodniowo). Osoby wychowujące dzieci do 1,5 roku mogą liczyć na dodatkowe przerwy w pracy. Więcej szczegółowych informacji na stronie estońskiego Inspektoratu Pracy (Tööinspektsiooni) .

Podatki.

Estonia była jednym z pierwszych krajów, które zdecydowały się na podatek liniowy. Wszyscy pracownicy oddają państwu 21 proc. swoich dochodów. Kwota wolna od podatku wynosi 1728 euro rocznie. Szczegółowe informacje na stronie estońskiego Ministerstwa Podatków i Ceł .

Urlop. Pracownicy mogą liczyć na 28 kalendarzowych dni urlopu. Szczególne przywileje mają m.in. górnicy i urzędnicy (35 dni) oraz kadra akademicka i badawcza (56 dni). Urlop macierzyński wynosi 140 dni i można go wziąć zarówno przed, jak i po urodzeniu dziecka (np. 40 dni przed porodem i 100 dni po porodzie). Po urlopie macierzyńskim matce przez 435 dni przysługuje zasiłek wychowawczy. Szczegóły na stronie estońskiego Ministerstwa Spraw Socjalnych (Sotsiaal Ministeerium) .

Zasiłek dla bezrobotnych. . Przysługuje osobom, które przepracowały co najmniej 180 dni w ciągu ostatniego roku, aktywnie poszukują pracy, zgłaszają się na spotkania w urzędzie pracy i uczestniczą w aktywizacji. By dostać świadczenie, należy zarejestrować się w estońskim funduszu ubezpieczeń od bezrobocia (Eesti Töötukassa) . W 2011 r. zasiłek wynosił 2,11 euro dziennie i wypłacany był maksymalnie przez 270 dni. Pracownicy w Estonii mogą również zdecydować się na polisy ubezpieczenia od bezrobocia. W przypadku utraty pracy dostają pieniądze z polisy, pod warunkiem jednak, że przepracowały co najmniej 12 z ostatnich 36 miesięcy i płaciły składki w wysokości 2,8 proc. pensji.


Autor: skandynawia.com.pl/ interent