Skandynawia - Północ Magiczna

Strona główna | Norwegia | Kultura Norwegii

Kultura Norwegii

Park Vigelanda Oslo

Foto: rysz

Najsłynniejszym norweskim malarzem i grafikiem jest Edvard Munch (ur. 12.XII.1863 - 23.I.1944), przedstawiciel eksprosjonizmu. Rysunku i malarstwa uczył się początkowo w Kristianii (dawna nazwa Oslo). Dzięki stypendium studiował przez trzy lata (1889-1892) w Paryżu, gdzie uległ wpływom malarstwa postimpresjonistycznego. Po powrocie z Paryża wystawił swoje prace w Kristianii, wywołując nimi ogromne zainteresowanie pewnego niemieckiego wielbiciela sztuki. Zaproszony przez niego do Berlina w 1892 ze swoimi obrazami stał się przyczyną skandalu artystycznego. W Berlinie nawiązał kontakt z tamtejszą cyganerią. Przyjaźnił się ze Stanisławem Przybyszewskim, jego żoną Dagny Juel Przybyszewską, Augustem Strindbergiem i innymi artystami z kręgu winiarni Zum Schwarzen Ferkel. Edvard Munch był pod wieloma względami artystą-nowatorem, zwłaszcza w dziedzinie grafiki, której technikę znacznie rozwinął. To on po raz pierwszy zastosował na szeroką skalę grafikę barwną. Jest autorem bardzo słynnego obrazu "Krzyk" (na zdjęciu).

Literatura  Norwegii

Najsłynniejszym norweskim dramatopisarzem jest Henryk Ibsen(20.III.1828 - 23.V.1906). Pierwsze dramaty Ibsena zaliczyć można do nurtu narodowego romantyzmu - dramaturg był wówczas głównie pod wpływem utworów duńskiego pisarza Adama Oehlenschlägera. Widać to zwłaszcza w jego drugim utworze "Grób Hunów". Faza narodowego romantyzmu (1850-1863) zakończyła się w twórczości Ibsena wraz z "Pretendentami do tronu". Ibsen, rozczarowany postawą Norwegów w konflikcie między Danią a Prusami, porzucił raz na zawsze tematykę narodową, skupiając się na bardziej uniwersalnych tematach. Wiele dramatów napisanych po przełomie ukazuje sylwetki nieprzystosowanych do świata indywidualistów (Brand, Gregers Werle z "Dzikiej kaczki", Ruben ze "Gdy się zbudzimy spośród zmarłych"). W kolejnych latach Henryk Ibsen skupił się w swojej twórczości przede wszystkim na tematyce społeczno-obyczajowej, tworząc realistyczne dramaty bezlitośnie odsłaniające zakłamanie świata mieszczańskiego. Z tego okresu (1877-1882) pochodzą takie sztuki, jak "Podpory społeczeństwa", "Nora", zamienny tytuł "Dom lalki", "Upiory" oraz "Wróg ludu". W ostatnim okresie twórczości Henryka Ibsena (1884-1906) dostrzega się często elementy symbolizmu. Jednocześnie Ibsen kreśli głębokie portrety psychologiczne swoich postaci. O tym, jak doskonałym psychologiem był dramaturg, świadczyć może fakt, że Zygmunt Freud przywoływał w swoich esejach m.in. postać Rebeki West z "Rosmersholm". Ibsen był także mistrzem w budowaniu dialogu, w którym często powaga i wzniosłość ociera się niemal o patos, nigdy nie przekraczając tej cienkie granicy.

Rzeźba Norwegii

W świecie rzeźby najbardziej wyróżnił się Gustaw Adolf Vigeland (11.IV.1869 - 12.III.1943). Ci co odwiedzają Oslo w celach turystycznych, powinni koniecznie zobaczyć dzieło jego największe dzieło. Ponad połowę życia Vigeland poświęcił realizacji swojej idée fixe - kompozycji rzeźbiarsko-ogrodowej w Parku Frogner (nazywanym także Parkiem Vigelanda) w Oslo. Składa się ona z 212 rzeźb (przedstawiających łącznie prawie 600 postaci) wykonanych z kamienia i brązu. Początkiem koncepcji Vigelanda było złożone przez władze miasto zamówienie na projekt fontanny. Stopniowo projekt rozrastał się, obejmując figury wokół fontanny oraz rzeźby ozdabiające most łączący brzegi stawu w parku. Zwieńczeniem kompleksu parkowego jest Monolitten (Monolit) - ogromna kolumna zbudowana z 121 postaci nagich ludzi. Prace nad kompleksem parkowym rozpoczęły się już w 1907, a trwały aż do końca lat 40., i były kontynuowane po śmierci artysty. Gustaw Vigeland był właściwie jedynie projektantem rzeźb umieszczonych w parku - wszystkie prace rzeźbiarskie wykonywał zatrudniony przez niego zespół kamieniarzy, odlewników i kowali.

Muzyka Norwegii

W świecie Muzyki najsłunniejszy był Edvard Hagerup Grieg (ur. 15 czerwca 1843 w Bergen, zm. 4 września 1907 w Bergen) – kompozytor, pianista i dyrygent norweski pochodzenia szkockiego.
Studia muzyczne w konserwatorium w Lipsku m.in. u Ignaza Moschelesa (fortepian), Ernsta Friedricha Richtera (harmonia i kontrapunkt), Karla Heinricha Reineckego (kompozycja) w latach 1858-1862. W 1863 roku osiadł w Kopenhadze, gdzie zaprzyjaźnił się z kompozytorami Nielsem Wilhelmem Gade i Johannem Peterem Hartmannem, reprezentantami duńskiego romantyzmu, a rok później założył ze współtowarzyszami towarzystwo Euterpe, którego celem było popieranie współczesnej muzyki skandynawskiej.
Jesienią 1866 roku osiedlił się w Christianii (obecnie Oslo), gdzie działał jako dyrygent, zorganizował koncerty abonamentowe. Tam poznał wybitnego dramaturga norweskiego Bjørnstjerne Bjørnsona. Zimę tego roku spędził we Włoszech i tam poznał Henryka Ibsena. W 1868 roku skomponował Koncert fortepianowy a-moll op. 16. W 1869 roku odwiedził w Rzymie Ferenca Liszta. W latach 1874-1875 na zamówienie Ibsena napisał muzykę do dramatu Peer Gynt, z której zestawione dwie suity Peer Gynt przyniosły mu największą popularność.
W 1880 roku zamieszkał w Bergen, a następnie w pobliskim Troldhaugen. Rozpoczął wówczas wielkie podróże koncertowe jako pianista, dyrygent i akompaniator. W 1884 roku, z okazji uroczystości 200-lecia urodzin duńskiego poety i dramaturga norweskiego pochodzenia Ludvika Holberga, skomponował inne znane dzieło, Suitę w dawnym stylu Z czasów Holberga.
Był twórcą narodowej szkoły norweskiej w muzyce. Jego utwory powiązane są z literaturą (sagami, legendami, nordycką balladą, poezją ludową) oraz z muzycznym folklorem skandynawskim, cechuje je liryzm i subtelna nastrojowość (w miniaturach fortepianowych bliska już impresjonizmowi), ogromna inwencja melodyczna. Pieśni odznaczają się idealną zgodnością tekstu i melodii w akcentach i frazowaniu oraz bogatym akompaniamentem, z rozbudowaną harmoniką.

Autor: skandynawia.com.pl/ interent

Galeria zdjęć