Skandynawia - Północ Magiczna

Strona główna | Szwecja | Historia Szwecji

Historia Szwecji

Foto: internet

W I tysiącleciu p.n.e. rozwijały na ziemiach obecnej południowej Szwecji się najstarsze kultury Germanów, którzy migrowali stąd w wielu falach na południe. Szwecję zamieszkiwały wówczas plemiona północnogermańskie Swewowie i Goci. We wczesnym średniowieczu rolę państwotwórczą zaczął odgrywać związek plemienny Swewów, z ośrodkiem w Starej Uppsali, rządzony przez władców z rodu Ynglingów, którzy najpóźniej w IX w. podporządkowali sobie także Gotów, tworząc podstawy kształtowania się państwa szwedzkiego. Między początkiem IX a połową XI w. (w tzw. epoce wikingów) grupy szwedzkich żeglarzy, kupców i wojowników, zw. we wschodniej Europie Waregami, dokonywały licznych wypraw handlowych, łupieskich lub osadniczych na wschodnie wybrzeża Bałtyku i przez ziemie ruskie docierały do M. Czarnego i Bizancjum.Od ok. 830 podejmowano próby chrystianizacji ziem szwedzkich. W końcu X w., w wyniku konfliktów z władcami duńskimi i norweskimi, państwo szwedzkie pojawiło się na arenie międzynarodowej. 

Za panowania Olafa Skötkonunga (początek XI w.) nastąpiło wzmożenie chrystianizacji. W 1164 utworzono archidiecezję w Uppsali (uznającą prymat duńskiego Lund). Współpraca królów z duchowieństwem sprzyjała unifikacji państwa, będącego początkowo dość luźnym związkiem prowincji (dawnych państewek plemiennych). Dzieje Szwecji w XI–XIII w. charakteryzowały się częstymi walkami pretendentów do władzy, od połowy XII w. gł. z rodów Erykidów i Swerkerydów. W 1250 tron objęła dynastia Folkungów. Podejmowane od XII w. wyprawy krzyżowe do Finlandii zapoczątkowały szwedzką kolonizację tego kraju i doprowadziły do podporządkowania go Szwecji. Od XIII w. ważną pozycję w gospodarce szwedz. zajmowali kupcy niemieccy związani z Hanzą,. Na przełomie XIII i XIV w. ukształtowała się złożona z możnych Rada Królestwa oraz pojawiły zaczątki zgromadzeń stanowych. ok. 1350 ujednolicono system prawny.

Około r. 1000 niezależne dotąd prowincje Szwecji skupiają się wokół ośrodków usytuowanych w zachodniej i wschodniej Gotlandii oraz wokól jeziora Malaren, przede wszystki w Upplandii. Od połowy XII w. trwają ostre walki o władzę miedzy rodami Swerkerydów i Erykidów, które w latach 1160 - 1250 panują na przemian. W tym okresie głównymi ośrodkami administracyjnymi są jednak w dalszym ciągu prowincje posiadające własne zgromadzenia (tingi) i prawodastwo. Dopiero w drugiej połowie XIII w. korona zyskuje większe wpływy, zapewniając sobie autorytet i próbując ujednolicić system prawny. W r. 1280 król Magnus I Laudulåas (1275 - 1290) wydaje ustawę stanowiącą o organizacji społeczeństwa według modelu feudalnego. Jako organ doradczy, powołuje się Radę Królestwa, w której skład wchodzą przedstawiciele możnych i duchowieństwa. W r. 1350, za panowania Magnusa II Erikssona (1319 - 1363), kodeksy praw obowiązujące w poszczególnych prowincjach za prowincjach zastępuje jeden, wspólny dla całego kraju zbiór praw.  W r. 1718 po śmierci wojowniczego króla Karola XII i porażce Szwecji w wielkiej wojnie północnej, szwedzki parlament (Riksdag) i Rada Królestwa są dostatecznie silne, by wprowadzić nową Formę Rządu, która znosi absolutyzm królewski i zwiększa uprawnienia Riksdagu. W tzw. epoce wolności (1719 - 1772) Szwecja wykształciła parlamentarną formę rządów: stronnictwa polityczne zmieniają się u władzy w wyniku uzyskiwanego poparcia większości. W r. 1772 Gustaw III (1771 - 1792) na drodze bezkrwawego zamachu stanu redukuje rolę parlamentu, by w r. 1789 przywrócić absolutyzm. Osiemnastowieczną Szwecję cechuje Szybki rozwój kultury, na co mają wpływ bliskie kontakty z Francją. Szybko rozwijający sięwówczas handel zamorski doznaje dotkliwego uszczerbkupodczas wojen napoleońskich, co w pierwszej połowie XIX w. prowadzi do ogólnej stagnacji i kryzysu gospodarczego. W drugiej połowie ubiegłego stulecia - nie licząc budowy kolei żelaznych i rozwoju przemysłu drzewnego - Szwecja nadal jest krajem biednym, w którym 90 % ludności utrzymuje się z rolnictwa. W konsekwencji dochodzi do wysokiej emigracji, przede wszystkim do Ameryki Północnej. Począwszy od drugiej połowy XIX w. do r. 1930 wyjeżdża 1,5 mln. osób w kraju, który w r. 1850 liczy zaledwie 3,5 mln. mieszkańców, a w roku 1930 niewiele powyżej 6 mln. Przemysł zaczyna się rozwijać w latach 90. XIX w., by do r. 1930 przekształcić Szwecję w jedno z wiodących państw przemysłowych w Europie po II wojnie światowej.

Autor: skandynawia.com.pl/ interent